De eerste nachtvorst van dit jaar komt meestal onaangekondigd, ergens eind oktober of begin november. Op dat moment is het te laat om nog iets aan je leidingen te doen, want een gesprongen buitenkraan of een gescheurde leiding in de kruipruimte meld je niet van tevoren. Terwijl het nu, eind september, nog een kwestie van een halfuurtje klussen is, wordt het in de winter een noodgeval met een loodgieter die je pas over drie dagen kan inplannen.
Waarom een bevroren leiding zoveel schade aanricht
Water zet uit als het bevriest, ongeveer negen procent in volume. In een afgesloten leiding heeft dat water nergens heen, dus loopt de druk op tot de leiding het begeeft. Dat gebeurt bijna altijd op dezelfde plekken: vlak achter de buitenkraan, of in ruimtes die niet verwarmd worden, zoals de garage, de schuur, de kruipruimte of een onverwarmde zolder.
Het vervelende is dat je de schade vaak pas merkt als het dooit. Zolang het water bevroren blijft, houdt het ijs de scheur letterlijk dicht. Zodra de temperatuur weer stijgt, stroomt het water eruit en dan pas zie je de plas op de vloer, of erger, de vochtplek in het plafond eronder. Volgens de Consumentenbond dekt de woonverzekering waterschade door bevroren leidingen doorgaans wel, maar alleen als je redelijke voorzorgsmaatregelen hebt genomen. Een leiding die je gewoon liet bevriezen zonder enige bescherming, telt niet automatisch mee als pech.
Je buitenkraan is het eerste zwakke punt
De buitenkraan is meestal de eerste plek waar het misgaat, simpelweg omdat hij buiten hangt en vaak nog een restje water bevat na het laatste gebruik. Drie dingen die je in een halfuur regelt:
- Sluit de binnenkraan af die specifiek naar de buitenkraan loopt, als je huis die heeft (kijk in de meterkast of onder het aanrecht).
- Open daarna de buitenkraan zelf en laat hem openstaan tot de lente. Zo kan restwater eruit lopen en heeft eventueel ijs een uitweg in plaats van dat het de leiding opblaast.
- Wikkel het laatste stuk leiding en de kraan zelf in isolatiefolie of een vorstmof. Dat materiaal ligt voor een paar euro per strekkende meter bij de bouwmarkt en je knipt het op maat met een stanleymes.
Heb je geen aparte binnenafsluiter, dan is een geïsoleerde kraanbeschermer (een soort foam kapje dat je over de hele kraan schuift) de snelste oplossing. Kost je vijf minuten per kraan.
Deze ruimtes in huis vergeet bijna iedereen
De buitenkraan krijgt de meeste aandacht, maar leidingen binnenshuis bevriezen net zo makkelijk als de ruimte eromheen niet verwarmd wordt. Denk aan een garage die los staat van de verwarming, een schuur met waterleiding voor de tuinslang, of een kruipruimte waar de aanvoerleiding van de cv-installatie doorheen loopt. Houd de temperatuur in bewoonde ruimtes bij vorst boven de twaalf graden, ook als je een paar dagen weg bent. Dat kost een fractie van wat een noodreparatie kost.
Check ook of het luik van de kruipruimte goed sluit en of er geen kieren zitten waar koude lucht vrij naar binnen waait. Terwijl je daar toch mee bezig bent: dit is ook het moment om te kijken of je cv-ketel op tijd een servicebeurt heeft gehad, want een installateur checkt tegelijk de leidingen die aan het toestel vastzitten op slijtage en lekkage.
Een leidingisolatiehuls (van piepschuim of glaswol) schuif je zo om een zichtbare leiding heen, geknipt op maat rond bochten en T-stukken. Bij extreme kou, denk aan min tien graden of lager, is een verwarmingskabel met thermostaat de zekerste oplossing, al betaal je daar meer voor dan voor gewoon isolatiemateriaal.
Wat te doen als het toch misgaat
Merk je dat een leiding is bevroren voordat hij gesprongen is, bijvoorbeeld omdat er geen water meer uit de kraan komt? Draai dan meteen de hoofdkraan dicht en warm de leiding voorzichtig op met een föhn of warme handdoeken, van de kraan af naar het bevroren stuk toe. Gebruik nooit een open vlam of heteluchtpistool vlak op een leiding, want dat kan de leiding zelf beschadigen of, bij kunststof leidingen, brandgevaar opleveren.
Is de leiding al gescheurd en stroomt er water? Dicht de hoofdkraan direct af en bel pas daarna de loodgieter. Elke minuut dat het water blijft lopen, kost je meer aan uiteindelijke schade en dus ook meer gedoe met de verzekering. Maak intussen foto's van de schade voordat je gaat opruimen, dat scheelt discussie bij de schademelding.
Terwijl je toch bezig bent met de buitenkant van je huis voor de winter: check ook de dakgoten en het dak zelf. Verstopte dakgoten en mos op je dak zorgen voor een vergelijkbaar probleem als bevroren leidingen: water dat niet weg kan en bij vorst juist schade aanricht in plaats van eruit te lopen. En als er kieren of scheuren in het voegwerk rond je kozijnen zitten, is dit ook het moment om dat te laten dichten, want vocht dat daar naar binnen trekt bevriest net zo makkelijk als in een leiding. Meer over waarom dat zo belangrijk is lees je in ons artikel over gevelonderhoud.
Een halfuur nu bespaart je een noodgeval in januari
Het is geen ingewikkelde klus. Buitenkraan afsluiten of isoleren, de temperatuur in de garage en kruipruimte in de gaten houden, en de leidingen die je kunt zien even in kaart brengen. Doe je dit nu, terwijl het weer nog mild is, dan ben je in tien minuten klaar. Wacht je tot de eerste vorstnacht, dan ben je afhankelijk van een loodgieter die het in het hoogseizoen razend druk heeft, en betaal je al snel het veelvoud van wat een rol isolatiefolie kost.