Eén pot op je terras die van januari tot april blijft doorbloeien, terwijl jij in de tussentijd niets hebt gedaan. Dat is het idee achter de bollenlasagne, een plantmethode die de afgelopen jaren overwaait uit Scandinavië en nu ook in Nederlandse tuinen opduikt. Je stapelt verschillende bloembollen in laagjes op elkaar in één pot, zodat ze na elkaar in bloei komen. Oktober is het moment om te beginnen, want de bollen moeten nu de grond of de pot in voordat de eerste nachtvorst komt.
Wat een bollenlasagne precies is
De naam komt van de laagjes, net als bij de ovenschotel. Je vult een pot met bollen die op verschillende momenten bloeien en op verschillende dieptes geplant worden. Onderin komen de laatbloeiers die diep de grond nodig hebben, daarboven de middenbloeiers, en helemaal boven de vroege bloeiers die minder diep zitten. Het resultaat is een pot die zichzelf steeds vernieuwt: zodra de ene laag uitbloeit, komt de volgende al naar boven. Waar je normaal een paar weken bloei uit een pot bollen krijgt, trek je met deze methode al snel acht tot tien weken.
Het scheelt ook ruimte. Op een klein balkon of terras heb je misschien plek voor twee of drie potten, niet voor tien. Door te stapelen gebruik je dezelfde oppervlakte voor veel meer bloei. Tuinontwerpers gebruiken de techniek inmiddels ook in border en border, niet alleen in pot, al blijft de pot de makkelijkste manier om te beginnen.
Welke bollen je kiest en in welke volgorde
De klassieke indeling werkt met drie lagen. Onderin, op ongeveer 20 centimeter diepte, gaan de laatbloeiers zoals tulpen of allium. Daarboven, rond de 12 centimeter, komen narcissen of hyacinten die iets vroeger bloeien. Helemaal boven, op zo'n 5 tot 8 centimeter, zitten de vroegbloeiers: krokus, sneeuwklokje, sneeuwroem of blauwe druifjes. Die laatste groep is ook meteen de beste voor insecten, want vroeg in het voorjaar is er voor bijen en vlinders nauwelijks ander voedsel te vinden. De NOS wijst er in een artikel over vlindervriendelijke tuinen op dat je met de juiste plantenkeuze al vroeg in het jaar iets kunt doen voor fladderende vlinders op je balkon of in je tuin, en dat geldt net zo goed voor bijen die net uit de winterslaap komen (bron: NOS).
Koop bij voorkeur biologisch gekweekte bollen. Reguliere bollenteelt gebruikt vaak bestrijdingsmiddelen, en die reststoffen zitten nog in de bol als hij bloeit, precies op het moment dat de eerste bijen erop landen. Steeds meer kwekers verkopen een biologische lijn, vraag er bij de tuincentra gewoon naar. Eerder schreven we al over hoe je met een rustplaats voor bestuivers veel meer bijen naar je tuin trekt, en een bollenlasagne is in feite een extra laag op diezelfde strategie.
Zo stapel je de bollen laag voor laag
Begin met een pot van minimaal 30 centimeter diep en breed. Kleinere potten drogen sneller uit en bieden te weinig ruimte voor drie lagen. Doe eerst een laag drainagemateriaal op de bodem, zoals grof grind of potscherven, zodat overtollig water weg kan. Vul daarna met een laag potgrond tot de bodemlaag van bollen op de juiste diepte komt.
- Laag 1 (onderin, ~20 cm): tulpen of allium, met de punt naar boven, een paar centimeter uit elkaar
- Laag 2 (~12 cm): narcissen of hyacinten, in de tussenruimtes van de onderste laag geplant
- Laag 3 (~6 cm): krokus of sneeuwroem, verspreid over het hele oppervlak
Tussen elke laag voeg je een paar centimeter potgrond toe voordat je de volgende laag bollen neerlegt. De bollen zelf raken elkaar niet, maar staan ook niet te veel uit elkaar. Zet de pot na het planten op een plek waar hij de hele winter kan blijven staan, buiten tegen de muur of gedeeltelijk uit de wind.
Wat de bollenlasagne nodig heeft om de winter door te komen
Bloembollen hebben een periode van kou nodig om goed te kunnen bloeien, dus laat de pot gewoon buiten staan. Alleen bij aanhoudende strenge vorst, onder de -10 graden, zet je de pot tijdelijk tegen een muur of wikkel je er vliesdoek om. Geef af en toe water als de grond helemaal uitdroogt, maar laat de pot nooit verzadigd raken: bollen die te vochtig staan, rotten eerder dan dat ze doodvriezen.
Zodra je de eerste puntjes groen boven de grond ziet komen, meestal eind januari of begin februari, kun je af en toe wat verdund vloeibare mest geven. Dat is niet verplicht, maar het helpt de latere lagen om net wat sterker door te komen nadat de bovenste laag al is uitgebloeid.
Dit is wat je de komende maanden terugziet
Reken erop dat de eerste krokussen zich eind januari laten zien, gevolgd door narcissen of hyacinten in februari en maart, en de tulpen of allium die het seizoen in april afsluiten. Precies wanneer elke laag verschijnt hangt af van de winter, maar de volgorde blijft hetzelfde. Wie dit jaar voor het eerst een bollenlasagne plant, merkt vooral hoeveel bloei er uit één pot komt zonder dat er na het planten nog iets te doen is. Wil je de pot straks nog mooier laten uitkomen qua kleur, kijk dan ook eens naar ons artikel over donkere planten als accent, die werken verrassend goed als achtergrond voor felgekleurde bollen. En heb je straks ruimte over in de border, dan is dit ook het moment om een pluktuin aan te leggen die in de zomer verder bloeit waar de bollen stoppen.