Drie zomers geleden stond ik met de slang in mijn hand terwijl het gras al lang had opgegeven. De Nederlandse zomers worden er niet zachter op: periodes van droogte duren langer en de temperaturen lopen hoger op dan twintig jaar geleden. Wie nu de goede keuzes maakt, is volgend jaar de tuin die overeind blijft als alles om hem heen verdroogt.
Kies planten die van nature weinig water nodig hebben
Het begint bij de basis: welke planten zet je in de grond? Lavendel, sedum, siergrassen zoals Stipa tenuissima, echinacea en vaste planten als achillea en eryngium doorstaan een droge periode van drie weken zonder problemen. Ze komen oorspronkelijk uit gebieden met weinig neerslag en passen hun waterverbruik automatisch aan.
Een veelgemaakte fout is alles in één keer omgooien. Begin liever stap voor stap: vervang uitgeputte of droogtegevoelige planten, zoals sommige fuchsia's en hortensia's, door droogtetolerante soorten. Zo bouw je over twee à drie seizoenen een robuuste tuin op zonder dat je alles hoeft te rooien. Wil je ook kleur? Lupines zijn dit jaar populair én verrassend droogtetolerant zodra ze eenmaal geworteld zijn. Lees ook ons artikel over de lupine-rage van dit seizoen.
Mulch is je beste vriend als de zon schijnt
Mulch is misschien wel de eenvoudigste ingreep met de grootste impact. Een laag organisch materiaal van 5 tot 8 centimeter dik op je borders vertraagt de verdamping uit de bodem aanzienlijk. Dat is water dat in de grond blijft zitten in plaats van verdampt in de lucht.
Kies voor boomschors, gehakseld hout of stro. Een trend voor dit tuinseizoen is schaapswol als mulch: het houdt vocht vast, voegt stikstof toe aan de bodem bij het verrotten en is volledig biologisch afbreekbaar. Schaapswolvlies is bij de meeste tuincentra te koop in rollen of platen.
Breng mulch aan vroeg in het voorjaar, als de bodem nog vochtig is van de regen. Dan profiteer je maximaal. Mulch op een drooggevallen bodem helpt nauwelijks, want dan heb je niets meer om vast te houden.
Vang regenwater op voordat het wegloopt
Een regenton van 200 of 400 liter is een eerste stap, maar wie het serieus aanpakt: overweeg meerdere tonnen in serie of een kleine ondergrondse opvang. Gemiddeld valt er in Nederland zo'n 800 millimeter regen per jaar, maar dat is ongelijkmatig verdeeld. In de winter en het vroege voorjaar valt er genoeg; in de zomer is er een structureel tekort. Dat ziet ook het KNMI terug in de metingen over de afgelopen decennia.
Kijk ook naar hoe water de bodem bereikt. Vervang betonnen tegels door halfopen bestrating, gras of gravel. Dat laat regenwater de bodem insijpelen in plaats van het rechtstreeks naar het riool af te voeren. Je bodem wordt zo een spons die je in droge periodes kunt aanspreken.
Verbeter je bodem in het voorjaar
Droogteproblemen zijn vaak ook bodemproblemen. Kleigrond houdt water te lang vast, waardoor wortels verstikken; zandgrond laat alles te snel doorlopen. De oplossing voor beide is compost: een flinke lading verbetert de structuur, voegt organisch materiaal toe en maakt de grond beter in staat vocht vast te houden zonder dat het stagneert.
Laat elk jaar een laag compost van 3 tot 5 centimeter op je borders liggen en meng het lichtjes in bij nieuw planten. Bestaande wortelstelsels laat je ongemoeid. Compost is de goedkoopste investering in een gezonde tuin. Een optie die steeds populairder wordt: een bodemtest. Voor zo'n 20 euro stuur je een grondmonster op naar een laboratorium en je krijgt een gedetailleerde analyse terug met aanbevelingen per gewas.
Groepeer planten op waterbehoeften
Wie alles wat hij giet efficiënt wil gebruiken, plant slim. Groepeer droogtetolerante planten bij elkaar en waterbehoeftige soorten, denk aan moestuingewassen en bepaalde vaste planten, bij een kraan of regenton. Zo giet je gericht en verspil je niets.
Dit principe heet hydrozoning. Professionele tuinontwerpers passen het al jaren toe; het is hoog tijd om het ook in de particuliere tuin standaard te maken. Je kunt prima een robuuste, droogtetolerante siertuin hebben naast een kleine, goed bewaterde moestuinhoek.
Dit doe je dit weekend nog
Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Begin dit weekend met drie dingen: breng mulch aan op je droogste borders, hang een regenton aan een regenpijp als je die nog niet hebt, en vervang één droogtegevoelig perk door lavendel of siergrassen. Wil je je tuin daarna helemaal klaar maken voor het seizoen? Lees dan ook onze tips om je tuin zomerklaar te maken met praktische adviezen over bestrating en verlichting.
Drie kleine ingrepen die je over twee maanden blij zullen maken als de temperatuur boven de 30 graden uitstijgt en de slang verboden wordt. Een klimaatbestendige tuin is geen kwestie van een grote renovatie, maar een reeks verstandige keuzes op het juiste moment.