Tuin & Buiten

Deze bloeiers kleuren je tuin als alles kaal is

· 5 min leestijd

De border ligt er kaal bij, de buxus is net gesnoeid en het enige groen dat nog opvalt is mos op het tuinpad. Toch hoeft je tuin deze maanden niet saai te zijn. Een handvol planten doet precies het omgekeerde van de rest: ze wachten tot de kou invalt om juist dan in bloei te komen. Met de juiste keuzes kijk je de hele winter naar kleur in plaats van naar kale takken.

Winterheide vult de kale plekken in je border

Erica carnea, beter bekend als winterheide, bloeit van december tot april in paars, roze of wit. Het is een laagblijvende heester die zich prima leent als bodembedekker tussen hogere planten en flink wat vorst verdraagt. Plant hem in zure, goed doorlatende grond en geef water zodra het een tijdje droog blijft, ook in de winter. Omdat winterheide zo dicht bij de grond blijft, werkt hij het best vooraan in de border, waar je hem ook vanuit de woonkamer ziet staan.

De kerstroos bloeit precies wanneer je het niet verwacht

Helleborus niger, de kerstroos, zet vanaf december zijn eerste bloemen open, soms al als er nog sneeuw op de grond ligt. Zijn verwant Helleborus orientalis volgt rond januari. Beide houden van een beschutte plek in de halfschaduw, bijvoorbeeld onder een loofboom, en van voedselrijke grond die vochtig blijft zonder dat er water blijft staan. Wil je nog meer diepte in je border naast deze lichte bloeiers, dan werken donkere planten als accent goed als contrast.

Toverhazelaar en sneeuwbal brengen geur in de kou

Hamamelis, de toverhazelaar, bloeit vanaf januari met spinnenpootachtige bloemetjes in geel tot rood. De heester groeit het best in zure, humusrijke grond in zon of halfschaduw en wil in droge periodes extra water, met een laag mulch eromheen om het vocht vast te houden. Viburnum tinus, de sneeuwbal, begint al in november en houdt dat soms door tot maart, afhankelijk van hoe streng de winter is. De geurende witte bloemen zitten aan een groenblijvende heester; snoei hem na de bloei terug om zijn vorm te behouden.

Ook Daphne bholua is het proberen waard: een heester van ongeveer twee meter met sterk geurende, lichtroze bloemen die je al van een paar tuinen verderop ruikt. Hij houdt niet van verplanten, dus kies meteen de juiste plek met humusrijke grond en een beetje luwte tegen felle vorst. Sarcococca humilis en Lonicera fragrantissima zijn minder bekend, maar minstens zo geschikt voor een schaduwrijk hoekje: de eerste is groenblijvend en verdraagt zelfs droge, donkere plekken, de tweede is een bescheiden heester met een crèmewitte, sterk geurende bloem die na het bloeien donkerrode bessen krijgt.

Winterviooltjes en bollen geven directe kleur

Heb je geen zin om op bloei te wachten? Winterviooltjes bloeien gewoon door bij lage temperaturen en staan al in bloei op het moment dat je ze koopt. Zet ze in potten bij de voordeur of tussen de border, in voedselrijke grond die vochtig blijft, en knip uitgebloeide bloemen weg zodat de plant doorbloeit tot in het voorjaar.

Voor wie verder vooruitplant: winterakoniet, sneeuwklokjes en krokussen bloeien vanaf eind februari en zijn de eerste tekenen dat de lente op komst is. De bollen moeten dan nu wel de grond in, tussen augustus en oktober is ideaal, maar het kan nog tot de grond echt dichtvriest. Deze vroege bloeiers zijn meteen ook een van de eerste voedselbronnen voor bijen die vroeg in het jaar actief worden. Wil je je tuin nog bijvriendelijker maken, lees dan ook hoe je met een paar simpele aanpassingen veel meer bestuivers trekt.

Let op deze veelgemaakte fout bij de tuincentrum

In het tuincentrum staan winterheide en gewone struikheide vaak naast elkaar, terwijl alleen de eerste echt in de kou doorbloeit. Check het etiket op de botanische naam, Erica carnea of Erica x darleyensis, voordat je een kar vol meeneemt. Hetzelfde geldt voor winterviooltjes: sommige rekken verkopen gewone viooltjes die bij de eerste nachtvorst alsnog verwelken. Vraag er bij twijfel naar, of zoek online de kweker op die op het etiket staat.

Combineer hoogte, geur en kleur in één hoek

De meeste winterbloeiers vallen pas echt op als je ze bij elkaar zet in plaats van verspreid door de tuin. Plant een hamamelis of viburnum als basis, vul de ondergrond met winterheide of kerstroos, en zet er een pot winterviooltjes bij voor direct resultaat. Zo ontstaat er één hoek met hoogte, geur en kleur, precies op het punt waar je vanuit het huis als eerste naar buiten kijkt. Kies voor die plek het liefst een plaats met wat beschutting tegen de wind, want felle oostenwind laat de bloemen van kwetsbare soorten als daphne sneller verkleuren.

Dit weekend nog de schep erin

De meeste van deze winterbloeiers kun je nu nog planten, zolang de grond niet bevroren is. Heesters als hamamelis, viburnum en daphne hebben nu nog genoeg tijd om wortel te schieten voordat het echt koud wordt. Combineer ze met wat je al in de border hebt staan en check ook de andere klussen die nu nog op je lijst moeten staan: deze vijf tuinklussen voor de winter zorgen dat de rest van de tuin ook klaar is voor de kou. Zo houd je, zelfs in de donkerste maanden, iets om naar te kijken zodra je de gordijnen opent.

H
Geschreven door Hugo Janssen Architect & Tuindesigner

Hugo is architect en tuinontwerper die gelooft dat een huis pas perfect is als binnen en buiten naadloos op elkaar aansluiten. Hij studeerde aan de Academie van Bouwkunst en heeft een voorliefde voor modernistische villa s en strakke tuinontwerpen. Maar hij snapt ook dat niet iedereen in een designvilla woont — zijn praktische tips voor rijtjeshuizen en appartementen zijn minstens zo populair. Hij schrijft over gevel- en tuinrenovaties, buitenverlichting en hoe je het maximale uit een klein balkon haalt. Zijn collega s noemen hem de perfectionist, en dat klopt volledig.